*homo, *homoj [1]
- 1.
Genro el familio homedoj (Homo), el kiu plu nur vivas la specio Homo sapiens, plej evoluinta vivaĵo de la tero, karakterizata per vertikala teniĝo, racia inteligenteco kaj parolkapablo: la lingvo [grave rolis] en la formiĝo de la homo Ret ; la homo […] produktas kaj kriojn kaj ĝemojn kaj singultojn per si mem [2]; la praulo de la homo kaj poste la prahomo havis, tamen, kapablon eligi ankaŭ diversajn sonojn [3]; la lingvo, […] la ĉefa instrumento de komunikado kaj pensado […] akompanas la homon de la lulilo ĝis la tombo Ret ; anatomie la homo, kune kun la prasimioj kaj simioj, apartenas al la grupo de primatoj [4]; sur la kranioj de la java homo estas rimarkeblaj komencaj strukturoj de la tempiaj kaj fruntaj loboj [5]; la drampoema ĉefverko de Imre Madach La Tragedio de l’ Homo [6]; la instruriĉa, popularscienca revuo Homo kaj Kosmo [7]; hundo bojas, homo vojas PrV .
viro
antropologio, arto, historio, medicino, menso, religio, scienco 2, socio 1, teĥniko
- 2.
- Ĉiu reprezentanto de tiu genro, precipe de la moderna homo, Homo sapiens: infano ne estas matura homo [8]; du homoj povas pli multe fari ol unu [9]; honesta homo agas honeste [10]; malfeliĉo ofte kunigas la homojn, kaj feliĉo ofte disigas ilin [11]; la verko de unu homo ne povas esti senerara, se tiu homo eĉ estus la plej genia [12]; je tiu ĉi nobla homo mi tuj amikiĝis [13]; homo kun mola kaj varma koro [14]; miloj da homoj antaŭe falis en la granda batalo [15]; kion homo povas fari pli bonan, ol esti gaja [16]? por kia homo vi fosas la tombon [17]? [li] estas diplomato kaj monda homo [18]; homoj ne ĉiam racie agas; la homoj ne komprenas unu la alian kaj tial ili tenas sin fremde unu kontraŭ la alia[19]; la pronomon „li“ ni povas uzi por homo en ĉiu okazo, kiam la sekso estas por ni indiferantaLR . en infano vidiĝas, kia homo fariĝos PrV ; homo senpeka neniam ekzistis PrV ; homo lernas la tutan vivon PrV .
- 3.
- (plurale) Akompanantaro, servistaro de iu estro: David kaj liaj homoj estis en la dezerto [20]; ĉiuj militestroj, ili kaj iliaj homoj, aŭdis, ke la reĝo de Babel estrigis Gedaljan [21]; li ekblovis sian kornon, sed […] liaj homoj ne povis ĝin aŭdi [22]; mi ekfajfas, kaj miaj homoj tie ekstere komencas ataki [23]; la satano sendube konas siajn homojn, se li prenis vin kiel makleriston [24]; mi konas miajn homojn PrV .
1.
L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Universala Vortaro, -j
2. Ivo Lapenna: Retoriko, Unua Parto
3. Ivo Lapenna: Retoriko, Unua Parto
4. Ivo Lapenna: Retoriko, Unua Parto
5. Ivo Lapenna: Retoriko, Unua Parto
6. Ivo Lapenna, Tazio Carlevaro kaj Ulrich Lins: Esperanto en Perspektivo, Dua Parto
7. Ivo Lapenna, Tazio Carlevaro kaj Ulrich Lins: Esperanto en Perspektivo, Dua Parto
8. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 6
9. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 12
10. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 25
11. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 42
12. L. L. Zamenhof: Dua Libro de l’ lingvo Internacia, Dua Libro de l' Lingvo Internacia
13. L. L. Zamenhof: Dua Libro de l’ lingvo Internacia, Dua Libro de l' Lingvo Internacia
14. Charles Dickens, trad. L. L. Zamenhof: La Batalo de l' Vivo, La Batalo de l' Vivo
15. Charles Dickens, trad. L. L. Zamenhof: La Batalo de l' Vivo, La Batalo de l' Vivo
16. William Shakespeare, trad. L. L. Zamenhof: Hamleto, Reĝido de Danujo, Hamleto
17. William Shakespeare, trad. L. L. Zamenhof: Hamleto, Reĝido de Danujo, Hamleto
18. Valdemar Langlet: Vojaĝimpresoj, Ĉe Aĥmed’ Paŝa’, la granda pentristo
19. Zamenhof: El la unua libro de la lingvo Esperanto.
20. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, I. Samuel 23:24
21. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, II. Reĝoj 25:23
22. Jakob Grimm, Wilhelm Grimm, trad. Kazimierz Bein: Elektitaj Fabeloj de Fratoj Grimm, Du fratoj
23. Frederiko Schiller, trad. L. L. Zamenhof: La rabistoj, Akto Dua
24. Frederiko Schiller, trad. L. L. Zamenhof: La rabistoj, Akto Dua
2. Ivo Lapenna: Retoriko, Unua Parto
3. Ivo Lapenna: Retoriko, Unua Parto
4. Ivo Lapenna: Retoriko, Unua Parto
5. Ivo Lapenna: Retoriko, Unua Parto
6. Ivo Lapenna, Tazio Carlevaro kaj Ulrich Lins: Esperanto en Perspektivo, Dua Parto
7. Ivo Lapenna, Tazio Carlevaro kaj Ulrich Lins: Esperanto en Perspektivo, Dua Parto
8. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 6
9. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 12
10. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 25
11. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 42
12. L. L. Zamenhof: Dua Libro de l’ lingvo Internacia, Dua Libro de l' Lingvo Internacia
13. L. L. Zamenhof: Dua Libro de l’ lingvo Internacia, Dua Libro de l' Lingvo Internacia
14. Charles Dickens, trad. L. L. Zamenhof: La Batalo de l' Vivo, La Batalo de l' Vivo
15. Charles Dickens, trad. L. L. Zamenhof: La Batalo de l' Vivo, La Batalo de l' Vivo
16. William Shakespeare, trad. L. L. Zamenhof: Hamleto, Reĝido de Danujo, Hamleto
17. William Shakespeare, trad. L. L. Zamenhof: Hamleto, Reĝido de Danujo, Hamleto
18. Valdemar Langlet: Vojaĝimpresoj, Ĉe Aĥmed’ Paŝa’, la granda pentristo
19. Zamenhof: El la unua libro de la lingvo Esperanto.
20. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, I. Samuel 23:24
21. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, II. Reĝoj 25:23
22. Jakob Grimm, Wilhelm Grimm, trad. Kazimierz Bein: Elektitaj Fabeloj de Fratoj Grimm, Du fratoj
23. Frederiko Schiller, trad. L. L. Zamenhof: La rabistoj, Akto Dua
24. Frederiko Schiller, trad. L. L. Zamenhof: La rabistoj, Akto Dua
- afrikanse:
- menslike
- albane:
- njerëz
- amhare:
- ሰዎች
- angle:
- human ~oj: people, humans.
- arabe:
- الناس
- armene:
- մարդ
- azerbajĝane:
- insan
- beloruse:
- чалавек
- bengale:
- মানুষ
- birme:
- လူ့
- bosne:
- ljudskih
- bretone:
- den, mab-den ~oj: tud.
- ĉeĥe:
- člověk
- ĉine:
- 人 [rén]
- dane:
- mennesker
- estone:
- inimesed
- eŭske:
- jende
- filipine:
- lalaki, tao
- france:
- être humain, homme (être humain), humain (subst.) ~oj: gens.
- galege:
- persoas
- germane:
- Mensch ~oj: Leute. 3. Gesinde, Leute, Gefolgsleute, Mannen
- greke:
- άνθρωπος
- guĝarate:
- લોકો
- haitie:
- moun
- haŭse:
- mutum
- hebree:
- אדם, בן אדם, בן אנוש
- hinde:
- मानव
- hispane:
- hombre (ser humano), humano ~oj: gente.
- hungare:
- ember ~oj: az emberek.
- ide:
- homo ~oj: homi.
- igbe:
- ndị mmadụ
- indonezie:
- manusia, insan, orang
- irlande:
- daoine
- islande:
- fólk
- itale:
- uomo ~oj: gente.
- japane:
- 人 [ひと]
- jave:
- manungsa
- jide:
- מענטשלעך
- jorube:
- eda eniyan
- kanare:
- ಜನರು
- kartvele:
- ადამიანის
- kazaĥe:
- адамдар
- kimre:
- pobl
- kirgize:
- эл
- kmere:
- មនុស្ស
- koree:
- 사람들
- korsike:
- umanu
- kose:
- umntu
- kroate:
- ljudsko
- kurde:
- mirov
- latine:
- populus
- latinece:
- 1. Homo 1. Homo sapiens 2. Homo sapiens
- latve:
- cilvēki
- laŭe:
- ມະນຸດ
- litove:
- žmogaus
- makedone:
- човечки
- malagase:
- ny olona
- malaje:
- manusia
- malajalame:
- ജനം
- malte:
- nies
- maorie:
- tangata
- marate:
- लोक
- monge:
- tib neeg
- mongole:
- хүний
- nederlande:
- mens ~oj: mensen.
- nepale:
- मान्छे
- njanĝe:
- anthu
- okcidentfrise:
- minske ~oj: minsken.
- panĝabe:
- ਲੋਕ
- paŝtue:
- د بشري
- pole:
- człowiek ~oj: ludzie.
- portugale:
- homem (ser humando)
- ruande:
- muntu
- ruse:
- человек
- samoe:
- tagata
- sinde:
- ماڻهو
- sinhale:
- මානව
- skotgaele:
- daonna
- slovake:
- človek, nehnevaj sa (hra), človeče ~oj: ľudia.
- slovene:
- ljudje
- somale:
- dadka
- ŝone:
- munhu
- sote:
- batho ba
- sunde:
- jelema
- svahile:
- watu
- taĝike:
- инсон
- taje:
- 1. คน, มนุษย์
- tamile:
- மக்கள்
- tatare:
- кешеләр
- telugue:
- మానవ
- tibete:
- མི་
- tokipone:
- jan ~oj: jan.
- ukraine:
- людина
- urdue:
- لوگ
- uzbeke:
- odamlar
- vjetname:
- nhân dân
- volapuke:
- men ~oj: mens.
- zulue:
- womuntu
*homa [25]
- De homo, rilata al homo: homa koro [26]; homaj ostoj [27]; faritaĵo de homaj manoj [28]; homan prudenton mi ne posedas [29]; mia konfido je la homa naturo estis detruita [30]; [pri tio] laboras ĉiuj sferoj de l' homa societo [31]; la nehomaj krioj de lia edzino [32]; diino sen homaj bezonaĵoj [33]; ŝi kantis pri la ĉagrenoj, kiuj persekutas la homan genton de la lulilo ĝis la morto [34]; ne ĉiam daŭras homa sufero PrV .
25.
L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Universala Vortaro, -a
26. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 8:21
27. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, I. Reĝoj 13:2
28. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Psalmaro 135:15
29. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Sentencoj 30:2
30. Charles Dickens, trad. L. L. Zamenhof: La Batalo de l' Vivo, La Batalo de l' Vivo
31. L. L. Zamenhof: Dua Libro de l’ lingvo Internacia, Dua Libro de l' Lingvo Internacia
32. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, ĉapitro 12a
33. Ferenc Szilágyi: Koko Krias Jam!, I
34. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, Ĉapitro XV
26. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 8:21
27. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, I. Reĝoj 13:2
28. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Psalmaro 135:15
29. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Sentencoj 30:2
30. Charles Dickens, trad. L. L. Zamenhof: La Batalo de l' Vivo, La Batalo de l' Vivo
31. L. L. Zamenhof: Dua Libro de l’ lingvo Internacia, Dua Libro de l' Lingvo Internacia
32. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, ĉapitro 12a
33. Ferenc Szilágyi: Koko Krias Jam!, I
34. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, Ĉapitro XV
- beloruse:
- чалавечы, людзкі
- bretone:
- -den, denel
- ĉeĥe:
- lidský
- ĉine:
- 用人力 [yòngrénlì], 从人的角度看 [cōngréndejiǎodùkàn], 通人情 [tōngrénqíng]
- france:
- humain (relatif à l'être humain) ne~aj: inhumain.
- germane:
- menschlich
- greke:
- ανθρώπινος
- hebree:
- אנושי
- hispane:
- humano
- hungare:
- emberi
- ide:
- homala
- itale:
- umano
- japane:
- 人間の [にんげんの], 人間的な [にんげんてきな]
- kurde:
- mirov
- nederlande:
- menselijk
- okcidentfrise:
- minsklik
- pole:
- człowieczy, ludzki
- portugale:
- humano
- ruse:
- человеческий ne~aj: нечеловеческий.
- slovake:
- ľudský
- tokipone:
- jan
- turke:
- insan, insan oğlu
- ukraine:
- людський
- volapuke:
- menik
homaro
-
La tuta homa gento:
grandegan signifon havus por la homaro la enkonduko de
unu komune akceptita lingvo
[35];
ideoj, kiuj estas ludontaj gravan rolon en la historio de la homaro, havas
ĉiam tiun saman egalan sorton
[36];
ne utilus do penadi por plibonigi la sorton de l' homaro
[37];
al niaj multaj malsanoj akompaniĝis nova epidemio por turmenti la homaron
[38];
la tuta historio de la homaro estas, esence, historio de transirado al pli
altaj produktometodoj
[39];
peko kaj eraro estas ecoj de l' homaro
PrV
.
socio
mondo1.b
35.
Ludoviko Lazaro Zamenhof: Fundamenta Krestomatio de la lingvo Esperanto, 6, artikoloj pri esperanto, el la
unua libro de la lingvo esperanto
36. L. L. Zamenhof: Esenco kaj Estonteco, I
37. Volter, trad. Eugen Lanti: Kandid aŭ la optimismo, Antaŭparolo
38. Sándor Szathmári: Satiraj rakontoj, Enciclopeditis
39. Ivo Lapenna, Tazio Carlevaro kaj Ulrich Lins: Esperanto en Perspektivo, Unua Parto
36. L. L. Zamenhof: Esenco kaj Estonteco, I
37. Volter, trad. Eugen Lanti: Kandid aŭ la optimismo, Antaŭparolo
38. Sándor Szathmári: Satiraj rakontoj, Enciclopeditis
39. Ivo Lapenna, Tazio Carlevaro kaj Ulrich Lins: Esperanto en Perspektivo, Unua Parto
- angle:
- humanity
- beloruse:
- чалавецтва
- bretone:
- denelezh
- ĉeĥe:
- lidstvo
- ĉine:
- 人类 (tr. 人類) [rénlèi]
- france:
- genre humain, humanité (genre humain)
- germane:
- Menschheit
- greke:
- ανθρωπότητα
- hebree:
- האנושות
- hispane:
- humanidad
- hungare:
- emberiség
- ide:
- homaro
- indonezie:
- umat manusia
- itale:
- genere umano, umanità (genere umano)
- japane:
- 人類 [じんるい]
- nederlande:
- mensheid
- pole:
- ludzkość
- portugale:
- humanidade
- ruse:
- человечество
- slovake:
- ľudstvo
- taje:
- มนุษยชาติ
- tibete:
- མི་དམངས་
- turke:
- insanlık
- ukraine:
- людство
- volapuke:
- menät
homarano
- 1.
-
Homo, konsiderata kiel ano de la tuta homaro:
bonintencaj homaranoj devas konservi, flegi kaj estigi fortan kapablon por
defendi energie vivon kaj bonfarton de tiuj, kiuj volas vivi pace
[40].
mondcivitano, homido, homfrato
- 2.
Adepto de homaranismo: En la komenco de Aprilo la Unua grupo Homarana dissendis al ĉiuj homaranoj la sekvantan cirkuleran leteron: […] [41].
40.
Werner Schad: Memmortiga senperforto, Monato, 2000/09, p. 4
41. Zamenhof: El la mondo homarana (hilelista), Ruslanda Esperantisto, 1906, №4, p.76
41. Zamenhof: El la mondo homarana (hilelista), Ruslanda Esperantisto, 1906, №4, p.76
- japane:
- 人類人 [じんるいじん]
- ruse:
- 1. член человеческого рода 2. последователь гомаранизма
homaranismo
Projekto de neŭtrala religio prezentita de Zamenhofo, daŭrigo de Hilelismo, kun doktrino postulanta, ke ĉiu rigardu kaj amu ĉiulandajn homojn kiel siajn fratojn: la homaranismo, kiu varbos siajn adeptojn ne per blinda kredigado, sed per admonado, estas ja destinita sole nur por homoj libere pensantaj [42].
42.
L. L. Zamenhof: Respondo al P-ro Dombrovski, Ruslanda Esperantisto, 1906:5
- beloruse:
- гамаранізм
- ĉeĥe:
- kosmopolitizmus, světoobčanství
- france:
- homaranisme
- germane:
- Homaranismus
- hungare:
- homaranizmus
- indonezie:
- humanisme
- itale:
- homanarismo
- japane:
- 人類人主義 [じんるいじんしゅぎ], ホマラニスモ
- pole:
- hilelism
- ruse:
- гомаранизм, хомаранизм, гиллелизм
- slovake:
- humanizmus, svetoobčianstvo
- ukraine:
- гомаранізм
homeco
- 1.
-
La eco esti homo, aparteni al la homa gento, uleco:
depost la momento, en kiu mi perdis la kredon pri mia
homeco, miaj suferoj finiĝis
Marta
;
en sia demando la legantino mencias (ne)homecon de la
aganto
[43];
la homeco kaj la dieco de Jesuo Kristo.
- 2.
- La supozataj trajtoj de „nedifektita“ homa naturo (kompatemo, helpemo, bonfaremo): Vi pensas, ke la skito la barbara Aŭskultos tiun voĉon de la vero Kaj de l' homeco, kiun ne aŭskultis La grek' Atreo? [44]; kiel migranta, senhejma apostolo de libero kaj homeco mi montrus al ili la gvidstelon [45].
43.
S. Pokrovskij: Ĉu «de» aŭ
«per»?, La Ondo de Esperanto, 1999:5 (55)
44. Goeto, trad. Zamenhof: Ifigenio en Taŭrido, 5:3
45. Stellan Engholm: Vivo vokas
44. Goeto, trad. Zamenhof: Ifigenio en Taŭrido, 5:3
45. Stellan Engholm: Vivo vokas
- beloruse:
- чалавечнасьць, людзкасьць
- ĉeĥe:
- lidskost, lidství
- ĉine:
- 2. 人道 [réndào], 为人 [wéirén], 为人的资格 [wéiréndezīge]
- germane:
- 1. Menschsein 2. Menschlichkeit
- indonezie:
- 2. kemanusiaan
- japane:
- 人間性 [にんげんせい]
- ruse:
- 1. человечность, человечество (как качество), одушевлённость (грам.) 2. человечность
- slovake:
- ľudskosť
- ukraine:
- людськість, людяність
homeca
- 1.
- Rilata al homeco1: la malĝojiga, la lamentinda, sed tute homeca afero estas, ke tiuj, kiuj ĵus hieraŭ mem estis la persekutatoj, nun estas la plej kruelaj persekutantoj [46]
- 2.
- Rilata al homeco2: ni volas kulturi ĉe niaj membroj „fortikan senton de homeca solidaro“ [47]; tiuj, kiuj laboras, estas tre helpopretaj kaj homecaj [48]
- beloruse:
- чалавечны, людзкі
- ĉine:
- 2. 用人力 [yòngrénlì], 具有人类特点 [jùyǒurénlèitèdiǎn], 从人的角度看 [cōngréndejiǎodùkàn], 通人情 [tōngrénqíng], 人一样 [rényīyàng]
- germane:
- 2. menschlich
- indonezie:
- 2. manusiawi
- japane:
- 人間的な [にんげんてきな]
- ruse:
- 1. человеческий 2. человечный
homido
- 1.
(figure) Hebredevena ĉirkaŭfrazo por homo: Kaj la Eternulo malleviĝis, por vidi la urbon kaj la turon, kiujn konstruis la homidoj [49]; Dio ne estas homo, ke Li mensogus, Kaj ne homido, ke Li pentus. [50]; „Ha, mi malfeliĉa homido!“ ĝemis la reĝidino; „kial mi ne prenis la belan reĝidon! Ha, kiel malfeliĉa mi estas!“ [51].
homfrato
- 2.
- (malofte) Infano: Željko, la 5-jara filo de partizanaj gepatroj, […] amikiĝas tute nature al Pirgo, la kelktaga kapreolido […] La unuan paŝon de tiu rilato faras la tremanta kaj nenion komprenanta bestido, kiu dum la bombardo fidas sian instinkton kaj proksimiĝas al la tremanta kaj preskaŭ nenion komprenanta homido [52].
49.
trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 11:5
50. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Nombroj 23:19
51. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 2, Paŝtisto de porkoj
52. Luiza Carol: Kapreolida terapioMonato
50. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Nombroj 23:19
51. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 2, Paŝtisto de porkoj
52. Luiza Carol: Kapreolida terapioMonato
- angle:
- 1. son of man
- beloruse:
- 2. дзіця
- bretone:
- 2. bugel
- ĉeĥe:
- 2. descendent, dítě, potomek
- ĉine:
- 2. 囝 [jiǎn], 孩 [hái], 少儿 [shàoér]
- france:
- 1. fils d'homme 2. enfant
- germane:
- 1. Menschenkind 2. Kind
- hebree:
- 1. בן–אדם
- hungare:
- 2. emberfia
- indonezie:
- 2. anak-anak, anak manusia
- itale:
- 2. bambino (zool.)
- japane:
- 子 [こう], 人の子 [ひとのこ]
- nederlande:
- 1. mensenkind
- pole:
- 2. dziecko
- ruse:
- 1. сын человеческий 2. дитя, ребёнок
- slovake:
- 2. dieťa, mláďa, potomok
- turke:
- 1. insan oğlu
- ukraine:
- 1. син людський
homino
-
Inseksa homo:
juna financisto […] atakita kaj sieĝita de ĉiuj homoj, aŭ prefere
hominoj, kiuj […] kun li rilatis
ChL
;
la sola homino, kiu neniam dubis pri mi, kiam ĉiuj homoj min kulpigis
KPr
;
Por kia homo vi fosas la tombon? ― Ne por homo.
― Nu, do, por kia homino? ― Ankaŭ ne por homino
Hamlet
.
virino
Rim.: La ekzemplo el la Zamenhofa traduko de „Hamleto“ (5:1) demonstras, ke tiu dubinda vorto aperis en malsukcesa provo traduki anglan kalemburon bazitan sur la anglalingva konfuzo de la signifoj ‹homo› kaj ‹viro›. Provo malsukcesa, ĉar en Esperanto la konkludo „ne homo — do, ino“ ne validas, ĝi estas kruda eraro. L.N.M. Newell tion komprenis, kaj en sia traduko de „Hamleto“ li tradukis: „Por kiu viro vi fosas ĝin? — Por neniu viro, sinjoro. — Do, por kiu virino?“ ktp. Tio estas tute ĝusta gramatike, tamen la kalemburo perdiĝas, kaj la demando estas nenatura: kial Hamleto unue supozas, ke temas pri viro? Taŭga solvo estas anstataŭigi ‹homo›n per alia situacie konvena vorto, kies genraj signifoj similas tiujn de la angla ‚man‘; ekz-e M.L. Lozinskij anstataŭigis ĝin per ‚kristano‘ (komence de la sceno la tombistoj diskutas pri tiu „kristana entombigo“): „Por kiu kristano vi fosas ĝin? — Por neniu kristano, sinjoro. — Do, por kiu kristanino?“ ktp. [Sergio Pokrovskij]
- beloruse:
- жанчына
- bretone:
- maouez
- ĉeĥe:
- žena, ženská
- ĉine:
- 女人 [nǚrén], 女子 [nǚzǐ], 女性 [nǚxìng], 妇女 [fùnǚ]
- filipine:
- babae, dalaga
- france:
- femme (femelle de l'homme)
- germane:
- Frau
- greke:
- γυναίκα
- hebree:
- בת אנוש
- hungare:
- asszony
- ide:
- homino
- indonezie:
- perempuan, wanita
- itale:
- donna (zool.)
- japane:
- 女 [め]
- nederlande:
- vrouw
- pole:
- kobieta
- portugale:
- mulher
- ruse:
- женщина
- slovake:
- žena, ženská
- turke:
- kadın
- ukraine:
- жінка
- volapuke:
- jimen
ĉiuhoma
- Tia, ke ĝi koncernas ĉiun homon; universala: ni sentis la spiriton de ĉiuhoma frateco [53]; ĉu tio ĉi estis ia ĉiuhoma epidemia idioteco [54]? en unu bela tago montriĝus, ke […] ekzistas nur unu ĉiuhoma familio kun unu ĉiuhoma lingvo [55].
53.
L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Dua Kongreso Esperantista en Genève en la 28a de aŭgusto 1906
54. L. L. Zamenhof: Esenco kaj Estonteco, I
55. L. L. Zamenhof: Esenco kaj Estonteco, II
54. L. L. Zamenhof: Esenco kaj Estonteco, I
55. L. L. Zamenhof: Esenco kaj Estonteco, II
- beloruse:
- агульначалавечы, агульналюдзкі
- ĉine:
- 普遍 [pǔbiàn]
- france:
- universel
- germane:
- gemein
- greke:
- παγκόσμιος
- hungare:
- emberi (egyetemes)
- indonezie:
- universal
- itale:
- universale (per tutti)
- japane:
- 万人共通の [まんりきょうつうの]
- pole:
- ogólnoludzki
- portugale:
- universal
- ruse:
- общечеловеческий
- turke:
- evrensel
- ukraine:
- загальнолюдський, універсальний
kunhomo
-
Homo vivanta komune kun aliaj; proksimulo:
[ili] respektas la ordonojn de Dio kaj amas siajn kunhomojn
[56];
kiel homoj povas adori siajn kompatindajn kunhomojn, kiel diojn, ankoraŭ
regatajn de la samaj malvirtoj
[57];
spertinte tion […], mi nun rigardas miajn kunhomojn kiel terure
supraĵajn
[58].
homarano1, homfrato, kunulo
- angle:
- fellow man
- beloruse:
- блізкі чалавек, сужыцель
- ĉine:
- 同胞 [tóngbāo]
- france:
- prochain
- germane:
- Mitmench
malhoma, nehoma
- beloruse:
- бесчалавечны
- ĉine:
- 残忍 [cánrěn], 非人 [fēirén]
- france:
- inhumain
- germane:
- unmenschlich
- japane:
- 非人間的な [ひにんげんてきな]
- ukraine:
- нелюдський
multhoma, multehoma, homplena
- Enhavanta multajn homojn; loĝata de multaj homoj: la stratoj estis tiom homplenaj, ke la promenantoj sin interpuŝadis [61]; li sursaltis ŝtupareton de tramo, laŭkutime homplena Metrop ; kiel solece sidas la urbo, kiu estis tiel multehoma [62]! eĉ en multhoma Hindujo ne eble estas por iu ajn sidi senmove [63]; li ekrigardis tra la vitro sur la multehoman kaj multemovan straton Marta .
61.
Hendrik J. Bulthuis: Idoj de Orfeo, Unua Parto
62. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Plorkanto 1:1
63. Internacia krestomatio, La Miraklo De Purun Bhagat
62. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Plorkanto 1:1
63. Internacia krestomatio, La Miraklo De Purun Bhagat
- beloruse:
- людны, шматлюдны
- bretone:
- poblek
- ĉine:
- 人口稠密 [rénkǒuchóumì]
- france:
- animé (populeux), populeux
- germane:
- voller Menschen, überfüllt (mit Menschen)
- hungare:
- népes, zsúfolt
- indonezie:
- padat
- itale:
- popolato (popoloso), popoloso
- japane:
- 人の多い [じんのおおい], 多人数の [たにんずうの]
- nederlande:
- dichtbevolkt
- pole:
- ludny, pełen ludzi
- ruse:
- многолюдный
- ukraine:
- багатолюдний
kavernhomo
Prahomo, kiu loĝis en kavernoj: ni iam scios, kiel kavernhomoj nomis mamuton, nur se estos inventita la tempomaŝino [64].
Rim.:
Prahistorio unue imagis, ke iuj prahomoj loĝis en
kavernoj, ĉar ili tie lasis pentraĵojn.
Tiu nocio ne plu validas.
[ĵv, 2005-08-26]
64.
Monato, Mihail Korotkov: La origino de la homaj lingvoj, 2011
- beloruse:
- пячорны чалавек, траглядыт
- ĉeĥe:
- troglodyt, člověk jeskynní
- france:
- homme des cavernes
- germane:
- Höhlenmensch
- hispane:
- cavernícola
- hungare:
- barlanglakó
- indonezie:
- manusia gua
- itale:
- uomo delle caverne, cavernicolo
- japane:
- 穴居人 [けっきょじん]
- nederlande:
- holbewoner
- pole:
- jaskiniowiec
- portugale:
- homem das cavernas
- ruse:
- троглодит, пещерный человек
- slovake:
- pračlovek jaskynný človek
- turke:
- mağara adamı
- ukraine:
- печерна людина, троглодит
komunhoma, komunehoma
- Interesanta ĉiujn homojn: ĉiu societo aŭ kongreso aparte decidu ion tian, kio alproksimigus la grandan komunehoman celon almenaŭ je unu paŝo EE .
- beloruse:
- агульначалавечы, агульналюдзкі
- ĉeĥe:
- společný všem lidem, všelidský
- france:
- d'intérêt général
- germane:
- allgemein menschlich
- hungare:
- közös emberi, általános emberi
- japane:
- 人間共通の [にんげんきょうつうの]
- pole:
- wspólny wszystkim ludziom, ogólnoludzki
- ruse:
- общечеловеческий
- slovake:
- všeľudský
- ukraine:
- спільнолюдський
naturhomo
- Homo vivanta en natura kondiĉo, sen luksaĵoj de civilizo, kun nur elementaj rimedoj: Rembrandt […] faris akvaforton pri Adamo kaj Eva, kaj li prezentas ilin kiel bestecajn, simisimilajn naturhomojn [65].
65.
S. Aarse:
Spinoza, la filozofo de la homa feliĉo, Sennacieca Revuo, 1970 (98), p. 28a-44a
- beloruse:
- прымітыўны чалавек
- france:
- homme primitif
- germane:
- Naturmensch
neĝhomo
- Skulptita figuro simila al homo, farita el neĝo: Nia neĝhomo diskutis parole ⫽ Kun admirantoj [66].
66.
Raymond Schwartz: La Stranga Butiko, Tro Homa Sorto De Iu Neĝhomo
- angle:
- snowman
- beloruse:
- сьнегавік
- bulgare:
- снежен човек
- ĉine:
- 雪人 [xuěrén], 堆雪人 [duīxuěrén]
- france:
- bonhomme de neige
- germane:
- Schneemann
- indonezie:
- manusia salju
- itale:
- pupazzo di neve
- japane:
- 雪だるま [ゆきだるま]
pajlohomo
- (frazaĵo) Homo, kiu nur ŝajne funkcias, malantaŭ kiu reale decidas aliaj homoj kaŝataj: hodiaŭaj studoj tamen pruvas, ke li estis nura pajlohomo: la vera ‚Ido‘ estis unu el la sekretarioj mem de la Komitato, nome Louis Couturat [67]. temas pri piramideta strukturo kun pluraj pajlohomoj, […] surscenigantaj simplan farson [68].
67.
T. Carlevaro:
Mondlingvaj akademioj, [vidita je 2006-06-08]
68. J. Camacho: La liturgio de l' foiro, 1999-03
68. J. Camacho: La liturgio de l' foiro, 1999-03
- beloruse:
- марыянетка (перан.), лялька (перан.)
- ĉeĥe:
- loutka, nastrčený funkcionář, slaměný panák
- filipine:
- palaboy
- france:
- homme de paille
- germane:
- Strohmann
- indonezie:
- kaki tangan
- itale:
- uomo di paglia
- japane:
- わら人形 [わらにんぎょう], 名義人 [めいぎにん], ダミー [だみー], でくの坊 [でくのぼう]
- pole:
- pozorant, przykrywka
- slovake:
- panák, strašiak
- ukraine:
- тюхтій, маріонетка, підставна особа
prahomo
Iu el la diversaj prahistoriaj homoj, de la genro homo1: [tio] montras ĝis kiu grado la prahomo ligis sian menson al la mano [69]; li sukcesis subakviĝi kaj trovi nigraŝtonan fendilon, tre similan al tiu uzata de prahomoj [70]; laŭ via logiko, vortoj ne estas utilaj, ĉar prahomoj fartis bone sene [71].
69.
Ivo Lapenna: Retoriko, Unua Parto
70. Monato, Laimius Stražnickas: Kolekti antikvaĵojn, 2004
71. J. Cook: Re: Demando por ĉiuj..., soc.culture.esperanto, 1997-05-27
70. Monato, Laimius Stražnickas: Kolekti antikvaĵojn, 2004
71. J. Cook: Re: Demando por ĉiuj..., soc.culture.esperanto, 1997-05-27
- beloruse:
- прачалавек
- ĉeĥe:
- pračlověk
- ĉine:
- 原始人 [yuánshǐrén]
- france:
- homme préhistorique
- germane:
- Vormensch, Urmensch
- indonezie:
- manusia purba
- itale:
- uomo preistorico
- japane:
- 原人 [げんじん]
- pole:
- praczłowiek, człowiek pierwotny
- ruse:
- древний человек, доисторический человек
- slovake:
- pračlovek
- turke:
- tarihöncesi insanı
- ukraine:
- первісна людина
senhoma
- Kie homoj ne estas, nevizitata, neloĝata: dezerto senhoma [72]; la vojo inter la ĝardenoj estas senhoma [73]; la vagonaro pasis kvazaŭfulme antaŭ senhoma trotuaro [74].
72.
trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Ijob 38:26
73. Mihail Bulgakov, trad. Sergio Pokrovskij: La majstro kaj Margarita, ĉapitro 26a, p. 273a
74. Henri Vallienne: Ĉu li?, Ĉapitro Unua
73. Mihail Bulgakov, trad. Sergio Pokrovskij: La majstro kaj Margarita, ĉapitro 26a, p. 273a
74. Henri Vallienne: Ĉu li?, Ĉapitro Unua
- beloruse:
- бязьлюдны
- bretone:
- didud
- ĉeĥe:
- liduprázdný
- ĉine:
- 无人 [wúrén]
- france:
- désert (inoccupé), désertique (inoccupé), inhabité, inoccupé, vide (inhabité)
- germane:
- menschenleer
- hispane:
- deshabitado
- hungare:
- néptelen, kihalt, lakatlan
- itale:
- deserto (agg. - disabitato), disabitato
- japane:
- 無人の [むじんの], 人けの絶えた [じんけのたえた]
- nederlande:
- onbewoond, onbemand
- pole:
- bezludny
- ruse:
- безлюдный
- slovake:
- neobývaný, pustý, ľudoprázdny
- ukraine:
- безлюдний, спустошений
senhomejo
Loko, regiono, kie neniu homo vivas konstante: la arbaraj senhomejoj de la interna Afriko [75]; li alvenis la regionon de la kristanoj trans la senhomejo, tra kiu laŭ homa memoro neniu andaluza armeo pasis [76].
75.
H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Ŝtono de la
saĝuloj
76. F. G. Bengtsson, trad. B. Nilsson: Orm la Ruĝa, 1989
76. F. G. Bengtsson, trad. B. Nilsson: Orm la Ruĝa, 1989
- beloruse:
- бязьлюдзьдзе
- ĉine:
- 废地 [fèidì], 荒野 [huāngyě], 废墟 [fèixū], 荒漠 [huāngmò], 荒地 [huāngdì]
- france:
- désert (lieu inhabité)
- germane:
- Einöde
- itale:
- deserto (sost. - luogo disabitato), desolazione (sost. - luogo disabitato)
- pole:
- bezludzie, odludzie
senhomigi
(tr)
-
Senigi je loĝantoj:
dezertigitaj kaj senhomigitaj lokoj
[77];
Mi venigus en la landon sovaĝajn bestojn, por ĝin senhomigi, por ke ĝi fariĝu
dezerta
[78].
dezertigi
77.
trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Jesaja 49:19
78. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Jeĥezkel 14:15
78. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Jeĥezkel 14:15
- beloruse:
- абязьлюдзіць
- bretone:
- didudañ (v.k.)
- ĉeĥe:
- uprázdnit, zbavit obyvatel
- ĉine:
- 减少人口 [jiǎnshǎorénkǒu]
- france:
- dépeupler, vider (de sa population)
- germane:
- entvölkern
- hispane:
- deshabitar
- hungare:
- elnéptelenít
- itale:
- spopolare
- japane:
- 住民を絶やす [じゅうみんをたやす], 人けをなくさせる [じんけをなくさせる]
- nederlande:
- uitroeien, ontvolken
- pole:
- eksterminować, wyludnić
- ruse:
- обезлюдить
- slovake:
- evakuovať, vyprázdniť (od ľudí), vyľudniť
- ukraine:
- обезлюдити, обезлюднити, робити безлюдним, спустошувати
superhomo
Imago de nova homtipo, havanta eksterordinare superajn kvalitojn: La uloj, kiuj faras la koncernan laboron, ne estas superhomoj, ili jen kaj jen misrezonas, ili cedas al siaj deziroj neoportune [79]; vi rebatis nin al tempo kiam superhomoj pravis kaj la tuta monda sufero estis ŝoko al homaro [80]; plumeto […] trovis la vojon [al la] nazo, kiun ĝi sadisme ektiklis, nur superhomo povus rezisti [ternon] [81].
Rim.: La nocio venas de Henricus Müller kaj estis uzata poste de Herder, Goethe kaj Nietzsche. La nazioj misuzis la nocion por sia ideologio.
79.
Johán Valano: Ĉu ni kunvenis vane?, 19
80. Monato, Jakvo Schram: Anders Behring Breivik, 2012
81. Johán Valano: Ĉu li bremsis sufiĉe?, 23
80. Monato, Jakvo Schram: Anders Behring Breivik, 2012
81. Johán Valano: Ĉu li bremsis sufiĉe?, 23
- angle:
- super-human
- beloruse:
- звышчалавек
- bretone:
- dreistden
- ĉeĥe:
- nadčlověk
- ĉine:
- 超人 [chāorén], 超人說 [chāorénshuǒ]
- france:
- surhomme
- germane:
- Übermensch
- hungare:
- übermensch, felsőbbrendű ember, superman
- indonezie:
- manusia super
- itale:
- superuomo
- japane:
- 超人 [ちょうじん], スーパーマン
- nederlande:
- übermensch, superman
- pole:
- nadczłowiek, superman
- ruse:
- сверхчеловек, супермен
- slovake:
- nadčlovek
- ukraine:
- надлюдина
superhoma
- Superanta la kapablojn de normala homo: la dioj donis al li superhoman memoron kaj la miraklan penetreman okulon [82]; post kiam ŝi estis sentinta superhoman ĝojon, la malfeliĉa virino subite refalis el la supro de sia revo [83]; per superhoma penado de mia volo mi ŝajne kontraŭagis [84].
82.
B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 2, ĉapitro 2a
83. Henri Vallienne: Ĉu li?, Ĉapitro Kvina
84. Henri Vallienne: Ĉu li?, Ĉapitro Dekdua
83. Henri Vallienne: Ĉu li?, Ĉapitro Kvina
84. Henri Vallienne: Ĉu li?, Ĉapitro Dekdua
- beloruse:
- звышчалавечы
- bretone:
- dreistdenel
- ĉeĥe:
- nadlidský
- ĉine:
- 超乎常人的 [chāohūchángrénde]
- france:
- surhumain
- germane:
- übermenschlich
- hebree:
- על-אנושי
- hungare:
- emberfeletti
- indonezie:
- supernatural
- itale:
- sovrumano (agg.)
- japane:
- 超人的な [ちょうじんてきな]
- pole:
- nadludzki
- ruse:
- сверхчеловеческий
- slovake:
- nadľudský
- turke:
- insanüstü
transhomismo
- Doktrino kiu celas plifortigon de homoj per genteĥniko kaj aliaj artaj rimedoj: Jürgen Habermas resumas la dilemojn pri transhomismo jene: ĉu genetika memtransformo kaj memperfektigo de la speco pliampleksigus la aŭtonomecon de la homa estaĵo aŭ, kontraŭe, ĉu tio reduktus nian norman memkomprenon kiel homoj [85];
85.
J. Alcalde: Pli bona ol la
homa estaĵo? Esperanto kaj transhomismo, en: Belarta rikolto 2017
- beloruse:
- трансгуманізм
- france:
- transhumanisme
- germane:
- Transhumanismus
- indonezie:
- transhumanisme
virhomo
86.
La Ondo de Esperanto, 2003, № 8-9 (106-107)
- beloruse:
- мужчына
- germane:
- Menschenmann
- ide:
- homulo
- indonezie:
- laki-laki, pria
- nederlande:
- man
- volapuke:
- himen
homama
-
Zorganta pri la feliĉo de l' homoj:
kiu faris lin sentema kaj homama, tiu ĉi nun estis for
[87];
domaĝe ke ilia tro homama instinkto direktis la bombon
[88];
saĝa kaj homama sintenado de la venkinta generalo ebligas repaciĝon inter la
batalintoj
[89];
Universala Homama Asocio (UHA)
[90].
filantropia, humana, humanitara
87.
Edmond Privat: Vivo de Zamenhof, Vivo de Zamenhof
88. Vasilij Eroŝenko: El vivo de ĉukĉoj, 8. La plej amika komplezaĵo.
89. Edmond Privat: Federala Sperto, Dua Parto: Svisa Sperto
90. Ivo Lapenna, Tazio Carlevaro kaj Ulrich Lins: Esperanto en Perspektivo, Kvara Parto
88. Vasilij Eroŝenko: El vivo de ĉukĉoj, 8. La plej amika komplezaĵo.
89. Edmond Privat: Federala Sperto, Dua Parto: Svisa Sperto
90. Ivo Lapenna, Tazio Carlevaro kaj Ulrich Lins: Esperanto en Perspektivo, Kvara Parto
- beloruse:
- чалавекалюбны
- bretone:
- dengarour
- ĉeĥe:
- lidumilný, milující lidi, přátelský
- ĉine:
- 仁慈 [réncí], 慈善 [císhàn]
- france:
- philanthrope (adj.)
- germane:
- menschenliebend, philanthropisch
- hebree:
- אוהב בריות
- hispane:
- filántropo
- hungare:
- emberszerető
- indonezie:
- filantropis
- itale:
- filantropico
- japane:
- 人間愛の [にんげんあいの], 人付き合いのよい [ひとづきあいのよい]
- nederlande:
- menslievend
- ruse:
- человеколюбивый
- slovake:
- milujúci ľudí
- turke:
- insansever
- ukraine:
- людський, людяний, людинолюбний, гуманний
homevitulo
-
Homo, kiu malŝatas kaj evitas aliajn
homojn:
li iĝis pli kaj pli homevitulo kaj neniam edziĝis
[91].
mizantropo
ermito, kontraŭsociulo
- beloruse:
- мізантроп, мармоль
- bretone:
- dengasaour
- ĉeĥe:
- mizantrop, samotář
- france:
- misanthrope (subst.)
- germane:
- Misanthrop
- greke:
- μισάνθρωπος
- hebree:
- שונא אדם
- hispane:
- misántropo
- hungare:
- emberkerülő
- indonezie:
- misantrop
- itale:
- misantropo
- japane:
- 人付き合いの悪い人 [ひとづきあいのわるいじん], 人間嫌いの人 [にんげんきらいのじん]
- nederlande:
- misantroop
- pole:
- mizantrop, odludek
- portugale:
- misantropo
- ruse:
- нелюдим, бирюк, мизантроп
- slovake:
- samotár
- turke:
- insandan kaçar, mizantrop
- ukraine:
- відлюдник, відлюдок