Aldoni tradukojn al ReVo:

*sci/i

*scii

serĉi 'scii'
[sci.0i]
en:
(tr)
1.
[sci.0i.informon]
en:
Posedi precize iun informon en sia menso: mi scias, ke vi estas honesta; ŝi sciis, ke ŝi mem kantus pli bele [1]; mi de teruro ne sciis, kion fari [2]; havanta devon fari du aferojn mi nun ne scias, kiun el la ambaŭ elekti Hamlet ; kiu iradas en mallumo, ne scias, kien li iras [3]; vi ne scias, ĉu ne estos malfeliĉo sur la tero [4]; poloj, kiuj ne scias alian lingvon krom sia propra [5]; se la lernanto scius bone sian lecionon [6]... saĝulo scias ion, sed neniu scias ĉion PrV ; ne scii la detalojn de la regularo; neniu scias lian tombon (kie estas lia tombo) [7]; la venĝo ne devas scii (havi) limojn Hamlet ; (frazaĵo) kiom mi scias (laŭ tio, kion mi scias) BdV .
2.
[sci.0i.0povi]
en:
Scipovi: scii naĝi; scii ludi ŝakojn; sciu (estu kapabla) elokventi, sciu ankaŭ silenti PrV ; vi sciis bone ekspluati mian situacion Marta .
afrikanse:
weet
albane:
di
amhare:
ማወቅ
angle:
know
arabe:
تعرف
armene:
Õ«Õ´Õ¡Õ¶Õ¡Õ¬
azerbajĝane:
öyrənmək
beloruse:
ведаць
bengale:
জানা
birme:
သိ
bulgare:
зная, знам 2. умея
ĉeĥe:
dovést, moci (umět), umět, umět, vědět, znát
dane:
kende
estone:
tea
eÅ­ske:
jakingo
filipine:
alam
france:
savoir (verbe) kiom mi ~as: autant que je sache
galege:
saber
germane:
wissen, sich auskennen 2. können
guĝarate:
ખબર
haÅ­se:
sani
hinde:
पता
hispane:
saber kiom mi ~as: hasta donde sé 1. saber ~i ludi ŝakojn: saber jugar al ajedrez 2. saber, conocer
hungare:
1. tud ~i ludi ŝakojn: tud sakkozni 2. tud, képes
irlande:
tá a fhios
islande:
vita
japane:
知っている
jave:
ngerti
jide:
וויסן
jorube:
mọ
kanare:
ಗೊತ್ತು
kartvele:
ვიცი
kazaĥe:
білу
kimre:
gwybod
kirgize:
билүү
kmere:
ដឹង
koree:
알고
korsike:
cunnosce
kose:
azi
kroate:
znam
kurde:
zanîn
latine:
scitis
latve:
zināt
laÅ­e:
ຮູ້
litove:
žinoti
makedone:
знаете
malagase:
mahafantatra
malaje:
tahu
malajalame:
അറിയുക
malte:
taf
maorie:
e mohio ana
marate:
माहित
mongole:
мэдэх
nederlande:
1. weten 2. kunnen
nepale:
थाहा
okcidentfrise:
witte
panĝabe:
ਪਤਾ ਹੈ
paŝtue:
پوه
portugale:
saber
ruande:
menya
ruse:
знать 2. уметь
samoe:
iloa
sinde:
خبر
sinhale:
දැන
skotgaele:
fios
slovake:
ovládať, vedieť
slovene:
vedeti
somale:
ogahay
ŝone:
ziva
sote:
tseba
sunde:
nyaho
svahile:
kujua
taĝike:
донистан
taje:
ทราบ
tamile:
எனக்கு தெரியும்
tatare:
бел
telugue:
తెలుసు
tibete:
ཤེས་
turke:
bilmek
ukraine:
знаю
urdue:
جانتے ہیں
uzbeke:
bilaman
vjetname:
biết
zulue:
bazi

scio

serĉi 'scio'
[sci.0o]
en:
1.
[sci.0o.ado]
en:
Sciado: scio de kelkaj ĝeneralaj principoj povas anstataŭi la scion de multaj faktoj; tio fariĝis sen mia scio; [ĉu] vi estis sen mia scio en la opera balo FK ? mia scio pri la hebrea estas magra [8]; laŭ mia scio; laŭ mia scio komunismo estas depratempa revo de la homaro pri la justa komunumo, kie inter la homoj regas frateco [9].
2.
[sci.0o.ajxo]
en:
Sciaĵo: akiri multe da scioj [10]; kiu plimultigas siajn sciojn, tiu plimultigas siajn dolorojn [11]; via buŝo tenu scion [12].
angle:
knowledge
beloruse:
1. веданьне 2. веда
bulgare:
знание
ĉeĥe:
poznatek, vědomost, vědomí, vědění, znalost
france:
connaissance, savoir (subst.) sen mia ~o: à mon insu laŭ mia ~o: à ce que je sais
germane:
Wissen, Kenntnis
hispane:
conocimiento laÅ­ mia ~o: que yo sepa 1. conocimiento, el conocimiento
hungare:
tudás, ismeret sen mia ~o: tudtom nélkül laŭ mia ~o: tudomásom szerint 1. tudás, tudomás
ruse:
знание
slovake:
informácie, oznámenie, poznatok
tibete:
ཤེས་པ་
turke:
bilge, bilme laŭ mia ~o: bildiğim kadarıyla

sciado

serĉi 'sciado'
[sci.0ado]
en:
[sci.0ado.KOMUNE]
en:
Stato de tiu, kiu scias: sciado pri higieno estas ĉiam utila; li estis plena de saĝeco, kompetenteco, kaj sciado, por fari ĉian laboron [13]; ŝi ricevis grandan respekton por lia vasta sciado DL ; nesciado de leĝo neniun pravigas PrV .
angle:
knowledge
beloruse:
веданьне
bulgare:
знание
ĉeĥe:
poznání, vědomost, vědění, znalosti
france:
connaissance, savoir (subst.)
germane:
Wissen
hispane:
conocimiento
hungare:
tudás (ismerés)
ruse:
знание
slovake:
poznanie, vedomosť, znalosti

sciaĵo

serĉi 'sciaĵo'
[sci.0ajxo]
en:
[sci.0ajxo.KOMUNE]
en:
Tio, kion oni scias, informo, fakto...: unu el ili povis doni sciaĵon pri la reĝido [14]; per kia malfacila maniero oni akiras en pli malfrua aĝo la necesajn sciaĵojn FK ; nia nuna komunismo […] estas bazita sur scienca fundamento, ekipita per ĉiuflankaj teoriaj kaj praktikaj sciaĵoj [15]; simile vi devas akcepti ke sciaĵoj ne nur ŝuldas sian sciiĝon al la Bono, sed ankaŭ siajn ekziston kaj realecon [16].
14. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, La virineto de maro
15. Vasilij Eroŝenko: El vivo de ĉukĉoj, la trimova ŝakproblemo, (tria skizo el la ĉukĉa vivo), 4, la fatala saĝeco
16. Platono, trad. D. Broadribb: La Respubliko, Parto 6a
angle:
knowledge
beloruse:
веда
bulgare:
знание, факт
france:
connaissance, savoir (subst.)
germane:
Wissen
hispane:
conocimiento conocimiento, saber (subst.), conciencia
hungare:
tudott dolog, ismeret
ruse:
знание, весть

sciero

serĉi 'sciero'
[sci.0ero]
en:
[sci.0ero.KOMUNE]
en:
Elemento de scio, nekompleta scio; informero: legita Korano alportas scierojn, dum recitata Korano komunikas sian sekreton [17].
17. I. Andalusi: Enkonduko en la Koranon (3), 2009-12-07
france:
élément de savoir

*sciigi

serĉi 'sciigi'
[sci.0igi]
en:
(tr)
[sci.0igi.KOMUNE]
en:
Fari, ke iu sciu pri io: mi sciigas, ke de nun la ŝuldoj de mia filo ne estos pagataj de mi [18]; sciigu Johanon pri tio [19]; paĝio […] sciigis al li la komploton [20]; oni sciigis al la princo, ke malsupre atendas liaj infanoj [21]. SIN:komuniki1, informi
angle:
let know, inform, notify
beloruse:
паведаміць
bulgare:
уведомявам, известявам, информирам, съобщавам
ĉeĥe:
dát na vědomí, informovat, oznámit, podat zprávu, sdělit, uvádět ve známost, uvědomit, vyrozumět, zpravit
france:
apprendre (faire savoir), faire part (de quelquechose), faire savoir
germane:
mitteilen, melden, benachrichtigen, wissen lassen, in Kenntnis setzen
hispane:
informar, hacer saber, notificar
hungare:
közöl, tájékoztat, tudat, üzen
nederlande:
laten weten, mededelen
ruse:
известить, уведомить, проинформировать сообщить
slovake:
dať na vedomie, informovať, oznámiť

sciigo

serĉi 'sciigo'
[sci.0igo]
en:
[sci.0igo.KOMUNE]
en:
Tio, kion oni sciigas: hodiaŭ mi ricevis bonan sciigon; kiam Laban aŭdis la sciigon pri Jakob […] li kuris al li renkonte [22]; la popolo aŭdis tiun malbonan sciigon, kaj ili ekfunebris [23]; sciigoj de gazetoj FK ; komuniki al li la sciigon [24]; la sciigo pri mobilizado disportiĝis kiel fulmotondro. VD:avizo, informo, komuniko, novaĵo
angle:
notification
beloruse:
паведамленьне
bulgare:
уведомление, известие, съобщение
ĉeĥe:
informace, informování, oznámení, sdělení, uvědomení, vyrozumění, zpravení, zpráva
france:
annonce, avis (annonce)
germane:
Mitteilung, Meldung, Nachricht
hispane:
anuncio, aviso, notificación
hungare:
tájékoztatás, értesítés, közlés, közlemény, üzenet
ruse:
известие, уведомление
slovake:
chýr; upovedomenie, odkaz, správa

*sciiĝi [25]

serĉi 'sciiĝi'
[sci.0igxi]
en:
(ntr)
[sci.0igxi.KOMUNE]
en:
Ekscii, ricevi scion pri...: Jakob sciiĝis, ke oni vendas grenon en Egiptujo [26]; lia fratino stariĝis malproksime, por sciiĝi, kio fariĝos kun li [27]; kion ni aŭdis kaj sciiĝis [28]? la Reĝo, almetinte la okulvitrojn, ĉirkaŭrigardis por sciiĝi kiu parolas [29]; mi demandis scivole, por sciiĝi, kiel [li] progresis FK .
bulgare:
уведомявам се, информирам се
france:
apprendre (que)
germane:
erfahren
nederlande:
vernemen

antaÅ­scii

serĉi 'antaŭscii'
[sci.antaux0i]
en:
(tr)
[sci.antaux0i.KOMUNE]
en:
Anticipe scii: ĉi tion antaŭsciante, gardu vin, por ke vi ne forlogiĝu per la eraro de la pekuloj [30]; la nomarĥo kun ĝemo sin ĵetis sur la plankon, kaj antaŭsciigis Mefreson, ke li estas grave malsana [31]; la unua parto [de la historio] povus resti nerakontita, ‐ ĝi tamen donos al ni antaŭsciigojn, kaj tiaj ĉiam estas utilaj [32]. VD:konjekti, diveni
angle:
know in advance
bulgare:
знам предварително
france:
savoir d'avance antaŭ~igi: avertir (informer), informer antaŭ~igo: avertissement (information préalable), information préalable
germane:
vorhersehen
hispane:
advertir, informar con antelación
hungare:
előre tud antaŭ~igi: figyelmeztet (előre tájékoztatat), előre tájékoztatat antaŭ~igo: figyelmeztetés (előzetes tájékoztatás), előzetes tájékoztatás
ruse:
заранее знать, провидеть

ĉioscia

serĉi 'ĉioscia'
[sci.cxio0a]
en:
[sci.cxio0a.KOMUNE]
en:
Kiu scias ĉion, aŭ tia ŝajnas pro tre vasta kompreno: homo ne povus esti tiel saĝa kaj ĉioscia [33]. Doktoro Ĉioscia [34]; la dio de abrahamaj religioj […] estas la kreanto de la mondo, eterna, ĉiopova, ĉioscia [35].
angle:
omniscient
bulgare:
всезнаещ
france:
omniscient
germane:
allwissend
hispane:
omnisciente
nederlande:
alwetend

ekscii

serĉi 'ekscii'
[sci.ek0i]
en:
(tr)
1.
[sci.ek0i.informon]
en:
Ricevi aŭ akiri informon, iĝi scianta ion: ekscii la veron; ekscii pri ies intrigoj; ekscii gravan novaĵon; kaj ili eksciis, ke la kesto de la Eternulo venis en la tendaron [36]; kiam David eksciis, ke Saul intencas malbonon kontraŭ li, li diris al la pastro Ebjatar: Donu la efodon [37].
2.
[sci.ek0i.sperti]
en:
Per sperto aŭ travivaĵo bone, ĝisfunde kompreni: sed kiam mi dediĉis mian koron, por ekkoni la saĝecon kaj ekkoni la malsaĝecon kaj sensencecon, mi eksciis, ke ankaŭ ĉi tio estas ventaĵo [38].
angle:
learn, realize
bulgare:
научавам, разбирам
ĉeĥe:
dovědět se, zvědět; zjistit
france:
apprendre (une nouvelle), s'apercevoir (que)
germane:
erfahren
hispane:
1. enterarse 2. darse cuenta
hungare:
1. megtud, tudomást szerez 2. megért
nederlande:
te weten komen, leren, realiseren
ruse:
узнать
slovake:
dozvedieť sa

multescia, multscia

serĉi 'multescia'
serĉi 'multscia'
[sci.multe0a]
en:
[sci.multe0a.KOMUNE]
en:
Havanta multajn sciojn, vaste pri diversaj temoj aŭ profunde pri unu temo: Valdemaro Doe estis malhumila kaj fiera, sed ankaŭ multescia kaj sperta [39]. loĝejon, kiun [li] ekkonstruis per sia multescianta prudento FK ; li estas multscia, simpatia, trafe reaganta, foje atakanta [40].
39. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 4, La vento rakontas pri Valdemaro Doe kaj pri liaj filinoj
40. Monato, Naziaj kruelaĵoj
ĉeĥe:
mnoho vědoucí, vzdělaný
france:
érudit, savant (adj.)
germane:
kenntnisreich
hispane:
erudito, científico (adj.)
hungare:
nagy tudású
slovake:
vzdelaný

malscio

serĉi 'malscio'
[sci.mal0o]
en:
(malofte)
[sci.mal0o.KOMUNE]
en:
Plena nescio, neinformiteco: ili tre miris pro nia malscio [41]; en feliĉa malscio Iolanta pasas la tempon inter amikinoj [42]. SIN:stulteco
angle:
ignorance
beloruse:
няведаньне
bulgare:
незнание
ĉeĥe:
úplná neznalost
france:
ignorance
germane:
Unwissen
hispane:
ignorancia
hungare:
tudatlanság
ruse:
незнание
slovake:
nevedomosť, neznalosť
tibete:
མ་རིག་པ་
turke:
cahillik

scipovi

serĉi 'scipovi'
[sci.0povi]
en:
(tr)
[sci.0povi.KOMUNE]
en:
Kapabli fari ion danke al akiritaj scioj kaj praktika ekzercado: scipovi la hispanan lingvon; la kvinjara Ludoviko jam scipovis legi kaj skribi ruse [43]; ili scipovis konservi sufiĉe liberan komunuman aranĝon.
43. G. Berveling: La gepatra de Zamenhof (2), Monato, 2003:2, p. 8a
angle:
know how (to do something)
beloruse:
умець
bulgare:
умея
ĉeĥe:
dovést, moci (umět), umět, znát
france:
savoir (une langue, nager, etc.)
germane:
können
hispane:
saber algo, conocer como
hungare:
tud (képes)
nederlande:
kunnen, beheersen, weten hoe (je iets moet doen)
ruse:
уметь
slovake:
dokázať, môcť, vedieť
turke:
bilmek
volapuke:
kanön

scivoli

serĉi 'scivoli'
[sci.0voli]
en:
[sci.0voli.KOMUNE]
en:
Deziri scii ion: ĉiu scivolis, kiel tio eblus [44] mi ege scivolis pri ĉio, kio restis al mi kaŝita [45]; mi scivolis, kiu estas la alia persono, kiu kandidatiĝis al la redaktoreco [46]; tio tenas kaj interesas la aŭdantaron, ĉar ili scivolas pri la ŝajna kontraŭdiro [47]; VD: sin demandi
44. Brian Kaneen: Spite al la terorismaj atencoj, La Ondo de Esperanto, 2001:11
45. C. Piron: Ĉu li venis trakosme?, 1980
46. Ĵenja Zvereva Amis: Kontakto 50-Jara: Unue oni kunredaktu, poste oni geedziĝu, Kontakto
47. Cezaro Rossetti: Kredu Min, Sinjorino!, jaro 1990a, ĉapitro 16a
angle:
be curious (about something), wonder (about something)
nederlande:
zich afvragen, benieuwd zijn

scivola

serĉi 'scivola'
[sci.0vola]
en:
[sci.0vola.KOMUNE]
en:
Deziranta scii ion: la knabinoj scivole rigardis la tutan loĝejon [48]; la mastro […] scivola sekvis lin senbrue [49]; ŝi estis tre scivola, kaj tial ŝi sur la promenejo tuj komencis paroladon kun la alilanda sinjoro [50]; je la vido de la virino ekfloris la floroj sur la tero, kaj el la ĉielo sur ŝin ekcelis miljardoj da scivolaj okuloj [51].
48. trad. K. Bein: Internacia Krestomatio, Neniam plu!
49. Jakob Grimm, Wilhelm Grimm, trad. Kazimierz Bein: Elektitaj Fabeloj de Fratoj Grimm, tablo „kovru vin“, la orazeno kaj bastono el sako
50. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 2, La ombro
51. Ludoviko Lazaro Zamenhof: Fundamenta Krestomatio de la lingvo Esperanto, La deveno de la virino
angle:
curious (eager to know), eager to know
nederlande:
benieuwd, nieuwsgierig
tibete:
ཇུས་གཏོགས་ཚ་པོ་

scivolo, scivoleco

serĉi 'scivolo'
serĉi 'scivoleco'
[sci.0voleco]
en:
[sci.0voleco.KOMUNE]
en:
Deziro scii ion: ŝia scivolo kaj deziro estis tiel ekscititaj, ke ŝi fine diris […] [52]; la pastrino vojaĝis nokte […] por ŝirmi sin de la scivolo kaj respektemaj salutoj de la loĝantoj [53]; multaj personoj aliĝas al la esperantismo pro simpla scivoleco [54]; kun esprimo de kunsento kaj iom da scivoleco Marta ; la enketjuĝisto, male, rigardis min kun scivolo [55].
52. Jakob Grimm, Wilhelm Grimm, trad. Kazimierz Bein: Elektitaj Fabeloj de Fratoj Grimm, Fidela Johano
53. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 2, Ĉapitro XIII
54. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaÅ­ la Tria Kongreso Esperantista en Cambridge en la 12a de aÅ­gusto 1907
55. A. Camus, trad. M. Duc Goninaz: La Fremdulo, 1993
angle:
curiosity, interest (curiosity)
nederlande:
nieuwsgierigheid, benieuwdheid

scivolema

serĉi 'scivolema'
[sci.0volema]
en:
[sci.0volema.KOMUNE]
en:
Konstante inklina ekscii aferojn: mi estas scivolema homo, kiu ofte volas esplori novajn kampojn [56] ili volis vidi, kiel iras la veturado […] ĉar ili estis tre scivolemaj [57]; unu el la telefonistinoj, [...] kiu estas iom pli scivolema ol ŝi devus, subaŭskultis telefonan alvokon de kolegino [58] VD:esplorema
Rim.: Pro alilingvaj influoj, multaj parolantoj ne distingas inter scivola kaj scivolema. Ĝenerale scivolo referas al la deziro scii unu specifan aferon, dum scivolemo kutime referas al konstanta inklino voli ekscii pri diversaj aferoj. En multaj okazoj scivolo estas mallongedaŭra mensa stato, dum scivolemo estas longedaŭra eco de ies personeco.
56. Tomio Frejarö: Intervjuo: 10 jarojn de La Perdita Generacio, Kontakto, 2013:4
57. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Ŝtono de la saĝuloj
58. Claude Piron: Ĉu rakonti novele?, Veli morten
angle:
curious (inquisitive), inquisitive
beloruse:
цікаўны
bulgare:
любопитен, любознателен
ĉeĥe:
zvídavý, zvědavý
france:
curieux
germane:
neugierig, wissbegierig
hispane:
curioso
hungare:
kíváncsi, tudásszomjas
nederlande:
nieuwsgierig, leergierig, weetgraag
ruse:
любознательный, любопытный (о человеке)
slovake:
zvedavý
turke:
meraklı

scivolemo

serĉi 'scivolemo'
[sci.0volemo]
en:
[sci.0volemo.KOMUNE]
en:
Konstanta inklino ekscii aferojn: nur malmultaj volas lerni fremdan lingvon pro nura scivolemo [59]; malbena mia scivolemo, kiu devigis min surgrimpi la kradon de mia subplafona fenestreto, kiam ekestis tiu tumulto ekstere [60].
59. Jukka Laaksonen: Esperanto faras tion jene, Esperantolehti, 2000:2
60. Valdemar Vinař: La skandalo pro Jozefo, plendoj de Jozefo arestita
angle:
curiosity, inquisitiveness, thirst for knowledge
bulgare:
любопитство, любознателност
ĉeĥe:
touha znát, zvídavost
france:
curiosité
germane:
Neugier
hispane:
curiosidad
nederlande:
nieuwsgierigheid, leergierigheid
slovake:
túžba poznať, zvedavosť

scivolemulo

serĉi 'scivolemulo'
[sci.0volemulo]
en:
[sci.0volemulo.KOMUNE]
en:
Homo scivolema: oni aŭskultis interesajn prelegojn kaj partoprenis diskutojn, kaj ŝajnas ke neniam la diskutotempo sufiĉis por la scivolemuloj [61]; kreiĝis ankaŭ marbordaj homaj vivmanieroj: historio, kulturo kaj lingvo, danke al kiuj la loĝantaro nun logas scivolemulojn kaj vojaĝantojn [62]; ni iras preter la flegma policano kaj areto da scivolemuloj, starantaj sur la trotuaro kaj levintaj la kapojn al lumigitaj fenestroj de la lokalo Metrop .
61. Aleksander Korĵenkov: redakcia enkonduko, La Ondo de Esperanto, 2002:8-9
62. Raita Pyhälä: Kie la tero altiĝas , Monato, 2017/01, p. 24
nederlande:
nieuwsgierig persoon, nieuwsgierig aagje

povoscii

serĉi 'povoscii'
[sci.povo0i0povi]
en:
(tr)
(arkaismo)
Scipovi: li povosciis naĝi [63]; povoscii paroli Jude [64]; povoscii ludi harpon [65]; fari bonon ili ne povoscias [66]; ili ne hontas, eĉ ne povoscias ruĝiĝi [67]; povoscii pretigi la […] supon plej bonguste [68]; oni devas povoscii porti kaj gardi sian personan dignon Marta .
Rim.: En la moderna lingvo la formo „scipovi“ (t.e. povi per scio) estas preferata.
angle:
know how
beloruse:
умець
bulgare:
умея
ĉeĥe:
mít vědomosti (pro určitou práci)
germane:
können
hispane:
saber algo, conocer como
hungare:
tud (képes)
ruse:
уметь
slovake:
ovládať, vedieť
volapuke:
kanön

administraj notoj

~ero: Mankas dua fontindiko.
~povi: Mankas dua fontindiko.
~volemulo: Mankas verkindiko en fonto.