Aldoni tradukojn al ReVo:

*best/o

*besto

serĉi 'besto'
[best.0o]
en:
1.
[best.0o.nehomo]
en:
Vivaĵo, krom la homo, sin nutranta per organika materialo kaj kies ĉeloj ne estas fortikigitaj per celulozo. Plejparte bestoj kapablas senti kaj sin movi: kiam oni parolas pri bestoj, mi konsilas ĉiam uzi nur la senseksan pronomon „ĝi“ [1]; kaj Dio la Eternulo kreis el la tero ĉiujn bestojn de la kampo kaj ĉiujn birdojn de la ĉielo [2]; regu super la fiŝoj de la maro kaj super la birdoj de la ĉielo kaj super ĉiuj bestoj, kiuj moviĝas sur la tero [3]; ĝi estas nek homo nek besto nek ŝtonego [4]. SUB:bruto
Rim.: La apartigo de la homo devenas el la religioj kaj mondkonceptoj, kiuj konsideris la homon reganto super la naturo anstataŭ parto de ĝi. Ĝi restas biologie senbaza post la evoluteorio de Darvino kaj ankaŭ ne aperis en multaj paganaj naturreligioj. [W. Diestel]
2.
[best.0o.BIO]
en:
BIO Iu el tiaj vivaĵoj inkluzive de la homo; animalo: ĉu vi ekpensis iam pri tio, kio propre levis la homaron tiel neatingeble alte super ĉiuj aliaj bestoj, kiuj ja en efektiveco estas konstruitaj laŭ tiu sama tipo kiel la homo [5]? la nura besto kiu tiam agis, estis la homo mem [6].
3.
[best.0o.homo]
en:
(figure) Bruto, homo stulta kaj kruda kiel besto: kaj vi, bruto, jam ĝojas, ke vi povas ĉion tion ĉi ripeti al mi […], tia kruda besto! Revizoro ; mi ja diris, ke li estas rabia besto! […] li ne timos uzi eĉ superforton [7]; li estas besto, kiam li vidis tiun allogan junulineton, li ne plu povis estri sin mem CKv . VD:bruto, idioto, sensaĝulo, sovaĝulo, bestio
afrikanse:
 dier
albane:
 kafshëve
amhare:
 áŠ¥áŠ•áˆµáˆ³
angle:
 animal
arabe:
 Ø§Ù„حيوان
armene:
 Õ¯Õ¥Õ¶Õ¤Õ¡Õ¶Õ«
azerbajĝane:
 heyvan
beloruse:
 Ð·ÑŒÐ²ÐµÑ€, жывёла
bengale:
 à¦ªà¦¶à§
birme:
 á€á€­á€›á€…္ဆာန်အ
bosne:
 Å¾ivotinja
bretone:
 loen, aneval
bulgare:
 Ð¶Ð¸Ð²Ð¾Ñ‚но, звяр
ĉeĥe:
 zvíře, zvíře
dane:
 dyr
estone:
 loomade
eÅ­ske:
 animalia
filipine:
 hayop
france:
 animal (subst.), bête (subst.)
germane:
 Tier
guĝarate:
 àªªà«àª°àª¾àª£à«€
haitie:
 bèt
hebree:
 ×—×™×”, בעל חיים
hinde:
 à¤ªà¤¶à¥
hispane:
 animal
hungare:
 Ã¡llat
ide:
 bestio, animalo
igbe:
 anụmanụ
indonezie:
 binatang, hewan
irlande:
 ainmhithe
islande:
 dýr
japane:
 å‹•ç‰© [どうぶつ], 獣 [けもの]
jave:
 kewan
jide:
 ×›×™×™Ö·×¢
jorube:
 eranko
kanare:
 à²ªà³à²°à²¾à²£à²¿
kartvele:
 áƒªáƒ®áƒáƒ•áƒ”ლთა
katalune:
 animal, bèstia
kazaĥe:
 Ð¶Ð°Ð½ÑƒÐ°Ñ€
kimre:
 anifail
kirgize:
 Ð¶Ð°Ð½Ñ‹Ð±Ð°Ñ€
kmere:
 ážŸážáŸ’ážœ
koree:
 ë™ë¬¼
korsike:
 animale
kose:
 isilwanyana
kroate:
 Å¾ivotinja
kurde:
 teba
latine:
 pecus
latve:
 dzᗻvnieks
laÅ­e:
 àºªàº±àº”
litove:
 gyvᘻnas
makedone:
 Ð¶Ð¸Ð²Ð¾Ñ‚ните
malagase:
 biby
malaje:
 haiwan
malajalame:
 à´œà´¨àµà´¤àµ
malte:
 annimali
maorie:
 kararehe
marate:
 à¤ªà¥à¤°à¤¾à¤£à¥€
monge:
 tsiaj
mongole:
 Ð¼Ð°Ð», амьтны
nederlande:
1. beest (excl.mens), dier (excl.mens) 2. beest (incl.mens), dier (incl.mens) 3. beest
nepale:
 à¤ªà¤¶à¥
njanĝe:
 nyama
okcidentfrise:
 bist
okcitane:
 bèstia
panĝabe:
 à¨œà¨¾à¨¨à¨µà¨°
paŝtue:
 Ø¯ څارويو
pole:
 zwierzę
portugale:
 animal
ruande:
 inyamaswa
rumane:
 animal, bestie
ruse:
 Ð·Ð²ÐµÑ€ÑŒ, животное
samoe:
 manu
sinde:
 Ø­ÙŠÙˆØ§Ù†
sinhale:
 à·ƒà¶­à·Šà·€
skotgaele:
 am beathach
slovake:
 zviera
slovene:
 Å¾ivali
somale:
 xoolaha
ŝone:
 mhuka
sote:
 phoofolo
sunde:
 hewan
svahile:
 mnyama
taĝike:
 Ò³Ð°Ð¹Ð²Ð¾Ð½
taje:
 à¸ªà¸±à¸•à¸§à¹Œ
tamile:
 à®µà®¿à®²à®™à¯à®•à¯
tatare:
 Ñ…айван
telugue:
 à°œà°‚తు
tibete:
 à½¦à½ºà½˜à½¦à¼‹à½…ན་
turke:
 hayvan
ukraine:
 Ñ‚варин
urdue:
 Ø¬Ø§Ù†ÙˆØ±
uzbeke:
 hayvon
vjetname:
 Ä‘á»™ng vật

besta

serĉi 'besta'
[best.0a]
en:
(figure) Kondutanta krude kaj stulte: bestaj inklinoj, besta krimo; la besta buĉado en Bielostok [8]; doni al ili la eblon libere konatiĝi kaj komunikiĝi sur neŭtrala fundamento kaj nur tiam povos malaperi tiaj bestaĵoj, kiujn ni nun vidas en diversaj lokoj [9].
8. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Dua Kongreso Esperantista en Genève en la 28a de aŭgusto 1906
9. Zamenhof: Parolo antaŭ la Dua Kongreso Esperantista en Ĝenevo 1906
angle:
 animalistic
beloruse:
 Ð¶Ñ‹Ð²Ñ‘льны, зьвярыны
france:
~aĵo: atrocité (acte bestial), acte bestial.  animal (adj.), bestial
germane:
 bestialisch
ide:
 bestala, bestatra
ukraine:
 Ð·Ð²Ñ–риний, звірячий

bestoj

serĉi 'bestoj'
[best.0oj]
en:
[best.0oj.BIO]
en:
BIO Animaloj: la bestojn karakterizas disvolviĝo per embrio, kiu ĉe la plej multaj bestoj trapasas fazon de blastulo [10].
angle:
 Animal kingdom
beloruse:
 Ñ†Ð°Ñ€ÑÑ‚ва жывёлаў
bretone:
 rannad al loened
bulgare:
 Ð¶Ð¸Ð²Ð¾Ñ‚ни, животинско царство
france:
 règne animal
germane:
 Tierreich
hungare:
 Ã¡llatvilág
katalune:
 animals, animàlia
latinece:
 Animalia
nederlande:
 dierenrijk
pole:
 zwierzęta, królestwo zwierząt
ruse:
 Ñ†Ð°Ñ€ÑÑ‚во животных

bestaro

serĉi 'bestaro'
[best.0aro]
en:
[best.0aro.ZOO]
en:
ZOO Tuto de la bestoj de iu regiono, terspaco, epoko; faŭno: kiu timas bestaron, ne iru arbaron PrV ; iu, vidante ke el la tuta bestaro nenia speco da bestoj manĝas bakitan panon, venis al la logika konvinko, ke ĝi ne estas sana kaj bongusta [11]; nun la tuta bestaro estas en la manĝejo por sin nutri FK ; oni povos malkovri la alpan regionon, ĝian kreskaĵaron, ĝian bestaron [12].
angle:
 fauna
beloruse:
 Ñ„аўна, сьвет жывёлаў
bulgare:
 Ð¶Ð¸Ð²Ð¾Ñ‚ински свят, фауна
ĉeĥe:
 zvířectvo, zvěř
france:
 faune (fém.)
germane:
 Fauna, Tierwelt
hebree:
 ×‘עלי חיים
hispane:
 fauna
hungare:
 fauna
ide:
 bestiaro, animalaro
indonezie:
 fauna
japane:
 å‹•ç‰©ç›¸ [どうぶつそう], ファウナ [ふぁうな]
katalune:
 fauna
nederlande:
 fauna
pole:
 fauna
portugale:
 fauna
ruse:
 Ñ„ауна, животный мир
slovake:
 zver
ukraine:
 Ð·Ð²Ñ–рина зграя, стадо тварин, звірів

dombesto

serĉi 'dombesto'
[best.dom0o]
en:
[best.dom0o.HEJM]
en:
Malsovaĝa besto, kiun oni havas en aŭ ĉe domo, por ia utilo aŭ kiel dorlotbesto: la foiro abundis je kortobirdoj kaj dombestoj [13]; kiel dombesto, kiel kato, ŝi foje graŭletis sed ĝenerale ronronis [14]; grenon oni konservas en la turoj de la domoj, kaj la granda ĉambro en la mezo utilas por ŝirmi la dombestojn dum la pluvsezono [15]; la vilaĝo de la knabineto, tute proksima, konsistas el cento da belaj dometoj […] kun ĝardeno kaj ĉirkaŭbaritejo por la dombestoj. [16].
Rim.: Dombesto inkludas – krom dorlotbestojn kaj hejmbestojn – ankaŭ bestojn tenatajn en bestodomoj kaj bienoj por diversaj utiloj (ekz. bovoj, azenoj, porkoj, kokoj)
13. Liu Houming: Nigra Sago, El Popola Ĉinio, 1983:03, p. 38a-41a
14. P. Gubbins: Dombestoj kaj sakstratoj, Monato, 1998:6, p. 28a
15. Adjé Adjévi: Kutamaku, la lando de Betamariba, Monato, 2012:06, p. 19a
16. Augusta Conchiglia: Kampkultura kooperativo laÅ­ la kibuca modelo, Le Monde diplomatique en Esperanto, 2008-05-01
angle:
 domesticated animal
beloruse:
 ÑÐ²Ð¾Ð¹ÑÐºÐ°Ñ жывёла, хатняя жывёла, хатні гадаванец
bulgare:
 Ð´Ð¾Ð¼Ð°ÑˆÐµÐ½ любимец
ĉeĥe:
 domácí zvíře
france:
 animal familier
germane:
 Haustier
indonezie:
 binatang peliharaan
japane:
 å®¶ç•œ [かちく]
slovake:
 domáce zviera
ukraine:
 ÑÐ²Ñ–йська тварина

dorlotbesto

serĉi 'dorlotbesto'
[best.dorlot0o]
en:
[best.dorlot0o.KOMUNE]
en:
Malsovaĝa besto, kiun oni plezure dorlotas kaj kutime tenas hejme: „kiel aspektas la uloj?“ ŝi demandis, parolante al sia dorlotbesto [17]; tiu serpento […] rigardis nin per molaj okuloj, kaj ĝia tuta vizaĝo esprimis amon, […] ĝi iĝis nia dorlotbesto KrM ; tiuj, kiuj pro sia aĝo aŭ translokiĝo ne povas prizorgi kaj nutri sian dorlotbeston, portas ĝin al la publikaj higienaj oficejoj [18]. VD:hejmbesto
Rim.: Dorlotbesto kaj hejmbesto estas preskaŭ sinonimaj, sed kelkajn dorlotbestojn oni ne tenas en sia hejmo (ekzemple dorlotajn ĉevalojn), kaj kelkajn hejmbestojn oni ne aŭ ne ĉefe tenas por dorlotado (ekzemple ornamajn fiŝojn kaj trejnitajn asisthundojn)
17. L. Frank Baum, trad. D. Broadribb: Doroteo kaj la Sorĉisto en Oz, „la kavo de la draketoj“
18. Isikawa Takasi: Bojkotataj bojantoj, Monato, 2016:03, p. 16a
angle:
 pet
beloruse:
 Ñ…атняя жывёла, хатні гадаванец
bulgare:
 Ð´Ð¾Ð¼Ð°ÑˆÐµÐ½ любимец
ĉeĥe:
 domácí mazlíček
france:
 animal de compagnie
germane:
 Haustier
ide:
 dorloto, dorlotbestio
indonezie:
 binatang peliharaan
japane:
 ãƒšãƒƒãƒˆ [ぺっと], 愛玩動物 [あいがんどうぶつ]
katalune:
 animal de companyia
nederlande:
 troeteldier, huisdier
pole:
 zwierzątko, zwierzę domowe

hejmbesto

serĉi 'hejmbesto'
[best.hejm0o]
en:
[best.hejm0o.KOMUNE]
en:
Malsovaĝa besto, kiun oni tenas hejme, kutime por akompano aŭ plezuro: Tiuj novaj “kreitaĵoj” povas tre rapide malfermi la pordon al kreado de aliaj modifitaj hejmbestoj [19]; Kiel hejmbestoj la blanka variaĵo estas plej populara, pro tio ke ĝi aspektas amuze, sed ankaŭ malhelaj aksolotloj estas vendataj [20]. VD:dorlotbesto
19. Franck Mazoyer: Konsekro de la mutaciulo, Le Monde diplomatique en Esperanto, 2004-01-01
20. Frank van Hertrooij: La salamandro kiu neniam iĝas plenkreska, Scivolemo, 2018-10-03
angle:
 pet
beloruse:
 Ñ…атняя жывёла
bulgare:
 Ð´Ð¾Ð¼Ð°ÑˆÐµÐ½ любимец
france:
 animal de compagnie
germane:
 Haustier
indonezie:
 binatang peliharaan
japane:
 ãƒšãƒƒãƒˆ [ぺっと]
katalune:
 animal de companyia
nederlande:
 huisdier
ukraine:
 Ð´Ð¾Ð¼Ð°ÑˆÐ½Ñ тварина

mambestoj

serĉi 'mambestoj'
[best.mam0oj]
en:
[best.mam0oj.ZOO]
en:
ZOO Mamuloj: la ovo koviĝas en la organismo de la mambesto [21]; gravan rolon en disvastigo de rabio havas sangosuĉantaj vespertoj, kiuj sin nutras per sango de mambestoj kaj infektas ilin [22].
21. G. R. Ledon: Ovo kaj kokino, Monato, 2001:11, p. 5a
22. Monato, Vladimir Lemelev: Batalo kontraÅ­ mortiga malsano, 2008
angle:
 mammals
beloruse:
 ÑÑ‹ÑÑƒÐ½Ñ‹
bretone:
 bronneged
bulgare:
 Ð±Ð¾Ð·Ð°Ð¹Ð½Ð¸Ñ†Ð¸, млекопитаещи
ĉeĥe:
 savce
france:
 mammifères
germane:
 Säugetiere
hebree:
 ×™×•× ×§×™×
hungare:
 emlősállatok
indonezie:
 mamalia
katalune:
 mamífers
latinece:
 Mammalia
nederlande:
 zoogdieren
pole:
 ssaki
ruse:
 Ð¼Ð»ÐµÐºÐ¾Ð¿Ð¸Ñ‚ающие
slovake:
 cicavce
turke:
 memeliler
ukraine:
 ÑÑÐ°Ð²Ñ†Ñ–

rabobesto

serĉi 'rabobesto'
[best.rabo0o]
en:
[best.rabo0o.iu_el]
en:
Iu el rabobestoj: ne estos tie leono, kaj rabobesto ne aperos [23]; aliaj gardas, ke […] rabobestoj ilin ne disŝiru [24]; defendi sin kontraŭ rabobestoj [25].
beloruse:
 Ð´Ñ€Ð°Ð¿ÐµÐ¶Ð½Ñ–к, мясажэрная жывёла
bulgare:
 Ñ…ищник, месоядно животно
ĉeĥe:
 dravec, Å¡elma
france:
 carnivore
slovake:
 dravec, Å¡elma

rabobestoj

serĉi 'rabobestoj'
[best.rabo0oj]
en:
[best.rabo0oj.ZOO]
en:
ZOO Ordo de mamuloj (Carnivora), plej multaj el ili surtere vivantaj bestoj, nutrantaj sin de karno; esceptoj estas ekzemple: rosmaro kaj pandoj. SUB:felisedoj, ursedoj, musteledoj
angle:
 carnivores
beloruse:
 Ð´Ñ€Ð°Ð¿ÐµÐ¶Ð½Ñ–кі
bretone:
 kigdebrerien
bulgare:
 Ñ…ищници, месоядни
ĉeĥe:
 Å¡elmy
france:
 carnivores
germane:
 Raubtiere
hungare:
 ragadozók
indonezie:
 karnivora
japane:
 ãƒã‚³ç›® [ねこもく], 肉食目 [にくしょくもく], 肉食類 [にくしょくるい]
katalune:
 carnívors
latinece:
Carnivora
nederlande:
 roofdieren
pole:
 drapieżnik, zwierzę drapieżne
ruse:
 Ñ…ищники
slovake:
 Å¡elmy
ukraine:
 Ñ…ижі звірі/тварини, хижаки

pluŝbesto

serĉi 'pluŝbesto'
[best.plusx0o]
en:
Pupo figuranta beston kaj kies felo estas farita el pluŝo: malgaje mi enlitiĝas, prenas en miajn manojn la blankan ursidon, la pluŝbeston... FSI
angle:
 stuffed toy
beloruse:
 Ð¿Ð»ÑŽÑˆÐ°Ð²Ð°Ñ жывёла (цацка)
france:
 doudou
germane:
 Plüschtier, Kuscheltier, Stofftier

ŝarĝobesto, ŝarĝbesto

serĉi 'ŝarĝobesto'
serĉi 'ŝarĝbesto'
[best.sxargxo0o]
en:
[best.sxargxo0o.KOMUNE]
en:
Besto uzata por portado de pezaĵoj: azenido, filo de ŝarĝobesto [26]; ĉu vi ne pensas, ke la ŝarĝbesto, kiu estas vipata, malsatas kaj morte laciĝas [27]; mi vidis mian amikon kaj liajn du ŝarĝbestojn [28].
26. La Nova Testamento, Mateo 21:5
27. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 4, Historio el la dunoj
28. E. R. Burroughs, trad. K. R. C. Sturmer: Princino de Marso, 1938
angle:
 pack animal, beast of burden
beloruse:
 ÐºÐ»ÑƒÐ½Ð°Ñ‡Ð½Ð°Ñ жывёла
bulgare:
 Ñ‚оварно животно
france:
 bête de somme
germane:
 Lasttier
hungare:
 igavonó barom
ide:
 charjobestio, kargobestio
japane:
 é§„獣 [だじゅう]
nederlande:
 lastdier, pakdier
ruse:
 Ð²ÑŒÑŽÑ‡Ð½Ð¾Ðµ животное

tirbesto

serĉi 'tirbesto'
[best.tir0o]
en:
[best.tir0o.KOMUNE]
en:
Besto – ordinare granda kvarpiedulo – kiun oni uzas por tirado de veturilo aŭ aparato: la bovino ne donados lakton, ŝi […] povas taŭgi nur kiel tirbesto aŭ en buĉejo [29]; li donis al multaj kamparanoj atestilojn ke iliaj ĉevaloj ne taŭgas por militservo kiel tirbestoj [30].
angle:
 draft animal
beloruse:
 Ñ†ÑÐ³Ð»Ð°Ñ жывёла
bulgare:
 Ð²Ð¿Ñ€ÐµÐ³Ð°Ñ‚но животно
ĉeĥe:
 tažné zvíře
france:
 animal de trait  tirbestio
germane:
 Zugtier
katalune:
 animal de tir
nederlande:
 trekdier
pole:
 zwierzę pociągowe
slovake:
 Å¥ažné zviera
ukraine:
 Ñ‚ягло, тяглова тварина

administraj notoj

pri ~o 3.:
      La ekzemploj ne tre bone taÅ­gas por fundamenti la vorton
      „besto“, sed pli la vorton
      „besta“.
      [Wolfram Diestel]
    
pri rabo~oj:
    PIV1 ne konsentas kun tiu difino. [MB]
  
~oj: Mankas dua fontindiko.
rabo~oj: Mankas fontindiko.
rabo~oj: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
pluŝ~o : Mankas dua fontindiko.