Aldoni tradukojn al ReVo:

*eksplod/i

PV

*eksplodi  â†

(ntr)
1.  â†
[Mankas mrk por aldoni tradukojn]
Forte kaj brue skui aeron, pro subita plivolumeniĝo de gaso: dinamito facile eksplodas; la infano eltiris unu el la alumetoj, riŝ! kiel ĝi eksplodis, kiel ĝi brulis [1]! VD:ekflami, flagri
2.  â†
[Mankas mrk por aldoni tradukojn]
Brue diskrevi, pro granda interna premo, ekz. de gaso: bombo, mino, vapormaŝino, torpedo eksplodas; malgrandaj fruktoj, kiuj maturiĝinte eksplodis [2]; inter la 10a kaj 11a de aŭgusto 1815 eksplodis la monto Tambora sur Sumbava (Indonezio) [3]. VD:disrompiĝi, dissalti, dissplitiĝi.
3.
[Mankas mrk por aldoni tradukojn]
(figure) Subite kaj brue eksterigi fortan senton aŭ pasion, kiun oni ne povas plu deteni: la virino eksplodis per rido Marta ; la princo eksplodis de rido [4]; la longe haltigata kolero kaj ĉagreno eksplodis [5]; entuziasmo eksplodis en la tuta Libio [6]; inter iliaj vicoj eksplodis ridoj kaj krioj de ĝojo [7]; vulkano eksplodis en ŝia brusto, [...] vulkano de kolero, envio Marta ; ilia jubilo eksplodis je miloj de hurakrioj [8].
4.
[Mankas mrk por aldoni tradukojn]
(figure) Subite kaj brue komenciĝi: baldaŭ la ventego devis eksplodi, rompi la glacion, kaj ĉiuj tie devis nesaveble droni [9]; la milito eksplodis neatendite; eksplodis ribelo inter la palacaj sklavoj, kiuj plendis, ke oni ne donas plu al ili vinon [10]; tuj eksplodis interna kverelo inter du lojalismaj organizaĵoj [11].
1. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 2, Knabineto kun alumetoj
2. Michael Ende, trad. Wolfram Diestel: La Senĉesa Rakonto, Perelin', la Noktarbaro
3. Monato, Evgeni Georgiev: Vulkanoj
4. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 2, Ĉapitro V
5. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 2, Ĉapitro XII
6. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 2, Ĉapitro XVII
7. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 2, Ĉapitro XVIII
8. Michael Ende, trad. Wolfram Diestel: La Senĉesa Rakonto, La Arĝenta Urbo Amarganto
9. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Io
10. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 2, Ĉapitro IV
11. Monato, Garbhan Macadoih: Bojas sovaĝa hundo
angle:
explode
beloruse:
выбухнуць
ĉeĥe:
explodovat, vybouchnout, vybuchnout, vybuchovat
france:
éclater, exploser, sauter (exploser)
germane:
explodieren, ausbrechen
hispane:
explotar
itale:
esplodere, scoppiare, detonare
katalune:
esclatar, explotar
nederlande:
ontploffen, exploderen
pole:
eksplodować, wybuchać
portugale:
explodir, estourar
ruse:
взорваться 3. вспылить 4. разразиться, вспыхнуть
slovake:
explodovať, vybuchnúť, vyletieť do povetria
svede:
explodera

eksplodo  â†

1.
[Mankas mrk por aldoni tradukojn]
Brua subita plivolumeniĝo de naskiĝantaj gasoj: eksplodo de lumgaso, de mingaso; eksplodmotoro.
2.
[Mankas mrk por aldoni tradukojn]
Brua subita diskrevo pro interna premado de gasoj: eksplodo de kaldronego, de vulkano; la plejparte detruita domo rezultiĝis [...] de interna eksplodo [12]; pereis 80 karboministoj, kiam okazis eksplodo je profundeco de 664 m en ŝakto [13].
3.
[Mankas mrk por aldoni tradukojn]
(figure) Subita brua eksteriĝo de forta sento aŭ pasio: eksplodo de kolero [14]; forta eksplodo de sentoj Marta ; eksplodo de la fiero [15]; [li] apenaŭ sukcesis haltigi ridan eksplodon [16]; voĉo plena de flamecaj eksplodoj; la kamparano trankviligis la eksplodojn de sia edzino [17].
4.
[Mankas mrk por aldoni tradukojn]
(figure) Subita brua komenciĝo: la popola eksplodo estis provokita [18]; post la eksplodo de la eventoj [19].
beloruse:
выбух
ĉeĥe:
detonace, exploze, odpal, odstřel, výbuch
france:
détonation, explosion (bombe, rire,...), flambée (explosion, fig.) ~motoro: moteur à explosion
germane:
Explosion, Ausbruch
hebree:
הִתְפּוֹצְצוּת
hispane:
explosión
hungare:
robban, felrobban, kirobban ~motoro: robbanómotor, belső égésű motor
itale:
esplosione, scoppio, detonazione
katalune:
esclat, explosió
nederlande:
ontploffing, explosie
pole:
eksplozja, wybuch
portugale:
explosão 2. estouro
ruse:
взрыв 3. вспышка 4. вспышка
slovake:
detonácia, explózia, výbuch
svede:
explosion

eksplodaĵo  â†

KEMMILTEK Substanco, kiu povas eksplodi: dinamito, nitroglicerino estas eksplodaĵoj; nitroglicerino [...] oni produktas el ĝi diversajn eksplodaĵojn (dinamito, eksploda gelateno) [20]; nigra pulvo estas [...] malalta eksplodaĵo, kiu eksplodas malpli rapide ol rapido de sono [21]; (figure) ‐ Ĉu malbona novaĵo, Ĉefo? ‐ Ne, knabo, nur iom tro tuŝotima eksplodaĵo (tro danĝera informo) [22].
beloruse:
выбухоўка
france:
explosif (subst.)
germane:
Sprengstoff
hebree:
חומר נפץ
hispane:
explosivo
hungare:
robbanóanyag, robbanószer
itale:
esplosivo (sost.)
katalune:
explosiu (subst.)
nederlande:
springstof, explosief (z.nw.)
pole:
materiał wybuchowy
portugale:
explosivo
ruse:
взрывчатка, взрывчатое вещество

eksplodema

1.
[Mankas mrk por aldoni tradukojn]
KEM Facile eksplodanta: eksplodemaj substancoj; vulkanoj el la eksplodema tipo troviĝas laŭlonge de zono ĉirkaŭ Pacifiko [23].
2.  â†
[Mankas mrk por aldoni tradukojn]
(figure) Facile incitiĝanta: eksplodema karaktero; [li estas] eksplodema kiel pulvo PrV ; aparte eksplodema estas la situacio en okcidenta Azio [24]. VD:flamiĝema, fulma, boli.
beloruse:
запальчывы 1. выбуховы
ĉeĥe:
explozivní, trhací, výbušný
france:
bouillant (caractère), explosif (adj.), volcanique (caractère)
germane:
1. explosiv 2. cholerisch
hebree:
נפיץ
hungare:
1. könnyen robbanó 2. robbanékony
itale:
esplosivo (fig.), prorompente (fig.), infiammabile (fig.), collerico (fig.) 1. esplosivo (agg.)
katalune:
explosiu (adj.)
nederlande:
ontplofbaar, explosief (b.nw.)
pole:
wybuchowy
portugale:
explosivo
ruse:
1. взрывчатый 2. вспыльчивый
slovake:
trhací, výbušný

*eksplodigi

Kaŭzi eksplodon; fari, ke io eksplodas: unu fajrero estas sufiĉa, por eksplodigi pulvon [25]; eksplodigi bombon, koleron, ribelon; A-bombo estas atombombo, kies energion produktas la nuklea fendiĝo de uraniaj (aŭ similaj) atomkernoj, ĉi tiajn eksplodigis Usono en 1945, interalie en Hiroŝimo kaj Nagasako [26]; (figure) la senhonta aroganteco de Ŝankhatum preskaŭ eksplodigis la reĝon de kolerego [27].
beloruse:
узрываць, падрываць
ĉeĥe:
odpálit (nálož), odstřelit trhavinou, podnítit (např. válku), rozpoutat
france:
déchainer (le rire, la colère,...), déclencher (le rire, la colère,...), faire exploser
germane:
zünden
hebree:
לפוצץ
hungare:
felrobbant, kirobbant
itale:
fare esplodere, fare scoppiare, fare detonare, brillare (esplosivo)
katalune:
detonar, fer esclatar
nederlande:
doen ontploffen
pole:
detonować, odpalać (np. bombę)
portugale:
detonar, explodir
ruse:
взорвать, взрывать
slovake:
odpáliť nálož, vyhodiť do povetria

eksplodigilo

1.
MILTEK Aparato, per kiu oni eksplodigas eksplodaĵon, bombon, minon, torpedon ktp.: detonacio per akustika eksplodigilo [28].
2.  â†
(evitinde) Eksplodaĵo: amonia nitrato [...] estas ĉefe uzata kiel sterko, ĝi same uzatas kiel eksplodigilo [29].
beloruse:
1. узрывальнік, дэтанатар
ĉeĥe:
1. počinová náplň, rozbuška
france:
1. détonateur
germane:
1. Zünder
hebree:
נפץ
hungare:
1. gyújtószerkezet, detonátor, robbanósze[...]rkezet
itale:
1. innesco, detonatore
katalune:
1. detonador
nederlande:
1. ontstekingsmechanisme
pole:
1. detonator, zapalnik
portugale:
1. detonador
ruse:
1. взрыватель, детонатор
slovake:
1. rozbuška

praeksplodo  â†

AST Grandenergia fenomeno, kiu markas la naskiĝon de la universo: danke al steloj kreiĝis ĉiuj elementoj pli pezaj ol hidrogeno kaj heliumo, kiuj preskaŭ neniom formiĝis okaze de la praeksplodo [30]; kosmologiaj teorioj, laŭ kiuj la universo originis en praeksplodo daŭre furoras, kaj la malkovro de Hubble ludas esencan rolon en ili [31].
angle:
Big Bang
beloruse:
Вялікі Выбух
ĉeĥe:
velký třesk
finne:
Alkuräjähdys
france:
Big bang
germane:
Urknall
hebree:
המפץ הגדול
hungare:
ősrobbanás
katalune:
Big Bang
nederlande:
oerknal
pole:
Wielki Wybuch
portugale:
Grande Explosão
ruse:
Большой Взрыв
slovake:
veľký tresk
turke:
Büyük Patlama

eksploda konsonanto PMEG  â†

FON
Momenta konsonanto produktata per abrupta malfermo de la buŝkanalo, kiu lasas la spiron eliri nur post momente kompleta fermiĝo (en Esperanto k, g, t, d, p, b): se du vokalojn apartigas du konsonantoj, la unua el kiuj estas eksploda kaj la dua estas flua (/l/ aŭ /r/), la silabolimo situas antaŭ la eksploda (/pá-tro/, /ci-tró-no/, /ci-pré-so/, /ge-o-gra-fí-o/) [32].
SUP:bruanto
32. Marc Bavant: Silabo kaj silabado, Lingva kritiko
angle:
plosive
beloruse:
выбуховы зычны
france:
occlusive (subst.)
germane:
Plosiv, Verschlusslaut, Okklusiv, Klusil
hispane:
oclusiva
hungare:
zárhang, explozíva, okkluzíva
nederlande:
plofklank
perse:
همخوان بندشی، همخوان انسدادی
portugale:
explosiva (subst.), consoante explosiva, oclusiva (subst.), consoante oclusiva
ruse:
взрывной согласный, чистый смычный

administraj notoj

pri ~igi:
    Indus precizigi, ĉu la objekto povas esti io alia ol ~aĵo.
    Alidire, ĉu oni „~igas domon“? La figursenca ekzemplo ŝajne
    tion sugestas. [MB]